Silikozis en sık rastlanan meslek hastalığıdır.
Kumlama (Kuvars Tozu püskürtme) sanayide pek çok işte yapılmaktadır. Özellikle Döküm ve Metal Eşya iş kolunda boya artıklarının giderilmesi, döküm işlerinde çapakların giderilmesi için kullanılmaktadır. Son zamanlarda kot kumlama, diş teknisyenliği yapanlarda dikkat çekici şekilde sık görülmekte ve birkaç yıl gibi kısa sürelerde ciddi maluliyetler ortaya çıkarmaktadır.
Silikojen Toz (Çapı 1 mikrondan büyük havada asılı duran katı parçacık), serbest kristalize silisyun dioksit (SiO2) içeren ince tozdur. Kuvars, kristobalit, tridimit gibi kristalize silisyum dioksit modifikasyonları bu guruba girer. En yaygın şekli kuvarsdır. Yüksek ısıda bu daha zararlı olan tridimit ve kristobalit şekline dönüşür.
5 mikrondan küçük tozlar solunum yolları korunma mekanizmalarını aşarak akciğer alveollerine kadar ilerlerler. Burada alveolerde bulunan koruyucu savunma hücreleri olan makrofajlar SiO2 parçacıklarını içine alır ve yok etmeye çalışır ancak bu durum makrofajların ölümüyle sonuçlanır, serbest kalan partiküller başka makrofajlarca alınır ancak onlarda yok olur…Bu durum retiküler ve bağ dokusu liflerinin artışına yol açar. Sonunda Akciğerde interstisyum-hücreler arası bölmede nodüller- düğümcükler gelişimine, çoğunlukla Akciğer hiler bölgedeki lenf bezlerinde büyümeye, nodüllerin büzülmesi ve çekilmesi ile çevrelerinde perifokal amfizem alanları gelişmesine yol açar. Olayın yaygınlaşması ile akciğer kan ve lenf damarlarında çekilmeler şekil bozuklukları ortaya çıkar. Hastaların bir kısmında tüberküloz da gelişir.
Belirtileri: nefes darlığı, ileri dönemlerde öksürük balgam sağ kalp yetmezliği geliştiğinde boyun damarlarında genişleme, Karaciğer büyümesi, ayaklarda ve karında şişme ve tüberküloz gelişirse ateş, zayıflama ve kanlı balgam görülebilir.
Tanı: Akciğer Grafisi, Solunum Fonksiyon testi, Balgam incelemesi ile konur.
Tedavi: Kesin tedavi yoktur. Hastanın şikayetlerine yönelik destekleyici tedavi yapılır. Varsa tüberküloz tedavi edilir.
Asıl önemli olan korunmadır. Bu hastalıktan korunmak için:
* Solunum sistemi hastalığı olan kişiler bu tür işlerde çalıştırılmamalıdır. (işe giriş muayenesi)
* En geç yılda bir, Kot kumlama gibi yoğun maruziyetlerde 6 ayda bir kontrol muayeneleri yapılmalı, Akciğer filmleri çekilmelidir (Periyodik muayene)
* Mümkünse tamamen kapalı alanlarda, kolların dışarıdan robot-yapay kol gibi bir mekanizma içinden kullanıldığı sistemlerde yapılmalıdır. Bu yoksa:
* Bilinen maskeler yetersizdir. Astronot kıyafetlerine benzer dışarıdan havalandırılan ya da hava tüpleri kullanılan tüm vücudu örten özel giysiler giyilmeli, aynı zamanda kumlama yapılan alandan toz yayılması engellenmelidir
* Toz yayılmasını azaltmak için Islak Ortamda çalışılmalıdır
http://www.ankarameslekhastanesi.gov.tr/haber.asp?hsira=51